भारतनि फसल रादाय रासि बिथांखिफोर आबादारि फोरखौ हेफाजाब होनो थाखाय सरकारा मोनब्रै रादाय बिथांखि फोसावनो महर होदों। प्रदान मन्थ्रि पासाल यजना (PMFBY) वेदार बेसद क्रप इनसुरेन सिकिम (WBCIS) ककनाथ पाल्म इनसुरेन सिकिम (CPIS) आरो पाइलद युनिपाद फेकेस इनसुरेन सिकिम (UPIS) (45 जिल्ला)। जायफोरा आबादारिफोरा रां लादों बेसोरो PMFBY/WBCIS/CPIS/UPIS नि सिङाव आबादारि रादाय खालामथारनांगौ। जायफोरा आबादारि रां लायाखैबिसोरो थाखाय गोसो बायदि रादाय खालामनो हायो मोनोना बेसोरनि थाखाय रादाय खालामनाया खालामथारनांगौ नङा। मुलाम्फाफोर फारि नं बिथांखि हेफाजाब 1. प्रदान मन्थ्रि पासाल यजना (PMFBY) जाग्रा आबाद, थाव बेगर आरो बोसोरारि बिफां-लाइफा गायग्रा/फालांगियारि आबादनि रादाय रासि होबथानायखौ मिथि होदोंमोन रायजो सरकारा। गासिबो आबादारिफोरनि थाखाय गोबांसिन बेसेना एखे रोखोमनि खारिप बोथोरनि गासै रादाय रासिया 2% राबि बोथोरनि गासै रादाय रासिया 1.5% बोसोरारि फालांगि/बिफां-लाइफां गायग्रा आबादनि गासै रादाय रासिया 5% थार बेसेन आरो आबादारिफोरनि सुखनांगौ रादाय रासियाखौ आलादायै मिरु आरो रायजो नि गेजेराव समानै बाहागो जागोन। गासैबो रादाय रासिखौ केपिं एबा खमायालासे बिनो हागोन। ग्राजि बोथोर एबा बारहुंखानि थाखाय जुदि आबाद मावनो मोजाङै बेगर फोनो मोनाखैबा होनब्ला आरोबाव बेगरनि थाखाय होबथायो / गायनायनि थाखाय बिफदखौ होबथानो थाखाय गासै रादाय रासि 25% दाबि खालामनो हागोन। आबाद निफ्राय जि आइ जानांगौ बायदि रिखराव मखनाय दं बेनिफ्राय जुदि दिहुनथाया खम जायो अब्ला खम मोननाय आइनि खथिफुनर आबादारिफोरनो समानै होनो नांगौ। जुदि आबादरा गेजेर बाहागोआवनो 50% खहा जायो अब्ला आबादारिफोरा सिगाङावनो 25% जुरिमाना होनो नांगोन। बोथोर गाज्रिनि जाहोन जेरै सार अन्थाय आरो हा गिसिखानाय नि थाखाय जानाय खहानि जुरिमानाया गासैबो आबादारिनि बिजिरनाया आलादा आलादा। गासैबो हादराव सायख्लनि अखा आरो बोथोर गैयि अखानि थाखाय फोथाराव 14 दिनहालायै हानाय आरो फोराननायनिफ्रय बेगर गाज्रिनि थाखाय आबाद हाखांनायनि उनाव खहा जानायनि बेसेनखौ थि खालामनाय जायो। दाबि बायदियै गोख्रैथिनि थिरांथा खालामनायनि थाखाय आबाद हानो थाखाय नायबिजिरनायखौ सुफुंनो थाखाय रेमद सेनजिं टेकनलजि आरो द्रननि बाहायनाय। मावफुंहोग्रा एजेनसिया रायजो सरकारनि बिथोननि गेजेरजों सायख’गोन। 2. वेदार बेसद क्रप इनसुरेन सिकिम (WBCIS) मिथिनाय बायदिब्ला जाग्रा आबाद, थावबेगर आरो बिफां-लाइफा गायग्रा/फालांगियारि फसलनि थाखाय रादाय रैखाथि होयो। गासिबो आबादारिफोरनि थाखाय गोबांसिन बेसेना एखे रोखोमनि जेरै-PMFBY खारिप बोथोरनि गासै रादाय रासिया 2% राबि बोथोरनि गासै रादाय रासिया 1.5% फालांगि/बिफां-लाइफां गायग्रा फसलनि गासै रादाय रासिया 5% थार बेसेन आरो आबादारिफोरनि सुखनांगौ रादाय रासियाखौ आलादायै मिरु आरो रायजो नि गेजेराव समानै बाहागो जागोन । जेब्ला बोथोरनि जोबनाय (अखा गोग्लैयो/बिदुङा दुखाङो/ खाथिनि सिदोमथि/ बारनि गोख्रैथि बायदि बायदि ) मिथिनाय आबादनि गेरएनटी होदों बोथोर जोबनायनिफ्राय आलादायै (एसेल/बुजा) जायो सायखनाय ओनसोलफोराव रादाय रासि आबादारि फोरनो सुखनाय खालामनांगौवा लामा आनदायनांनाय /खम जानांनाय समानै दाबिखौ सुखनांगौ। सार अन्थाय आरो जोमै बेफ्रुनायनि थाखाय जानाय खहानि बेसेननि सुबिदा गावआरि फामुनि इयुनि राहा दं। मावफुंहोग्रा एजेनसिया रायजो सरकारनि बिथोननि गेजेरजों सायख’गोन। 3. ककनाथ पाल्म इनसुरेन सिकिम (CPIS) आरो नारेंखल ताल जौनायनि थाखाय रादाय रासिनि रैखाथि। मोनफ्रामबो तालनि आसोल राङा 9 रां (जुदि बिफांनि बैसोनि सिमाया 4न-15 बोसोरनि गेजेराव जायो) निफ्राय 14.00 रां (जुदि बिफांनि बैसोनि सिमाया 16-60 बैसोनि गेजेराव जायो) गासैबो रोखोमनि आबादारि फोरनो ओसोल 50-75% अनसुंथाय जगायदों। जेब्ला ताला खहा जायो, अब्ला दाबि खालामनायनिफ्राय घोहोननि बिबांखौ बाहायनाय बाहायगिरिया समान सायखनाय ओनसोलनि थाखाय खहा जानायनि बिबां होनाय जायो। 4. पाइलद युनिपाद फेकेस इनसुरेन सिकिम (UPIS) (45 जिल्ला)। आबाद, समफथि, आबादारिनि जिउखौ आरो फरायसा जिउखौ रैखथि खालामनो थाखाय रांखान्थियारि रैखाथि होयो। पायलट आव मोन 7 खोनदोआव बोखावनाय जादों जेरै- आबाद रादाय रासि (PMFBY/WBCIS), जिउ गोमानाय (Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojna (PMJJBY)), जाब्रबथाय रादाय रासि (Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana - PMSBY) , फरायसा रैखाथि, नखरारि, आबादनि आइजें-आइला आरो टेकथर। आबाद रादाय रासिया जाथारनांगोन । जेखि जाया आबादारिया खमावबो मोननै खोनदो सिमाव बासिनो हायो। मोनसे गोरलै थांखि/ आरज बिलाइ आरो गंसे खोरखिनि गेजेरजों आबादारिफोरा आबादनि थाखाय थानाय रादाय रासि दिहुनाय गासैबो गोनां सुबिदा मोननो हागोन। समफथि रादय रासिनि अनगायै आरो मोननै सरकारि फ्लगसिप बिथांखि जेरै- PMSBY आरो PMJJBYखौ सोसननाय जादों। सिंगेल खिरखि जों इमफ्लिमेन खालामगोन पाइट बिथांखिया। गावनि दाबि खालामनो खौरां हरनो गुदियाव दाबि खालामनो प्रसेसिं खालामदों (फसल रादाय रासिनिख्रु गुबुन) सोरजों जगाजग खालामनो खाथिसिनि बेंकनि दालाय /PACS/समबाइ बेंक/ Empanelled General Insurance Companies आरो जिल्ला आबाद जौगाखां मावख’/ ओनसोल जौगाखां मावख’जों जगाजग खालामनो हागोन एबा Crop Insurance Portal आव नायनो हागोन।